O'zbekcha
Русский
English
中文Ilm bilan erishilgan yutuq va Bir ixtiro tarixi
Ilm bilan erişilgan yutuq
🎖️ Olimlarimiz faxri
Usanboyev Najimuddin Xalmurzayeviç
Texnika fanlari doktori (DSc), professor
🏛️
🔬
Tarjimai hol va mehnat faoliyati
N.X. Usanboyev 1970-yilda Toşkent şahri Şayxontohur tumanida tavallud topgan. 1992-yilda Toşkent kimyo-texnologiya institutini muvaffaqiyatli tamomlagan holda kimyo-texnologiya sohasidagi mustaqil tadqiqotlarini boşlagan.
Ilmiy salohiyat va yutuqlar
N.X. Usanboyev 2008-yilda texnika fanlari nomzodi, 2018-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini (DSc) muvaffaqiyatli himoya qilgan. Uning doktorlik tadqiqoti «Özbekiston qönğir kömiridan organo-mineral öğitlar va meliorantlar oliş texnologiyasini işlab çiqiş» mavzusiga bağışlangan bölib, mahalliy xomaşyo zaxiralaridan unumli foydalaniş, tuproq unumdorligini oşiriş va ekologik xavfsiz organomineral öğitlar işlab çiqariş texnologiyalarini yaratişga mustahkam poydevor böldi.
Olim tomonidan çop etilgan ilmiy maqolalar nufuzli respublika va xalqaro jurnallarda (Scopus, Web of Science) muntazam yoritib kelinmoqda. Professor N.X. Usanboyev institut ilmiy salohiyatini yuksaltiriş, işlab çiqariş korxonalari bilan innovatsion loyihalarni joriy etiş va yuqori malakali yoş ilmiy kadrlarni tayyorlaş işlariga ulkan hissa qöşmoqda.
Bir ixtiro tarixi
🌱 Amaliyotga tatbiq
Global muammo va yeçim zarurati
Bugungi kunda jahonda aholi sonining jadal ösişi, haydaladigan unumdor yer maydonlari hamda çuçuk suv zaxiralarining qisqarib borişi oqibatida oziq-ovqat xavfsizligi masalasi eng dolzarb global muammolardan biriga aylanmoqda. Qişloq xöjaligi va oziq-ovqat sanoatining asosiy vazifalaridan biri aholini sifatli va xavfsiz mahsulotlar bilan ta’minlaşdir. Bu borada mineral va organik öğitlar işlab çiqariş samaradorligini oşiriş eng ustuvor yönaliş hisoblanadi.
Mustaqillik yillarida sifatli azotli, fosforli va kaliyli öğitlar yetkazib beriş, mineral öğitlarning ösimliklar tomonidan özlaştiriliş darajasini yaxşilaş va tuproq unumdorligining asosi bölgan çirindi (gumus) miqdorini oşirişga katta e’tibor qaratilmoqda. Şu bois şörlangan va degradatsiyaga uçragan tuproqlarning fizik-kimyoviy hamda meliorativ holatini tiklaşda organik va noorganik xomaşyolarni uyğunlaştiruvçi kompleks texnologik yondaşuv talab etilayotgan edi.
Tadqiqot yöli va texnologik kaşfiyot bosqiçlari
Uşbu murakkab muammoga samarali yeçim topiş maqsadida professor N.X. Usanboyev va ilmiy jamoa tomonidan mahalliy mineral hamda organik xomaşyolarga tayangan holda 4 ta çuqur maqsadli ilmiy-texnologik bosqiç amalga oşirildi:
Gumin kislotalariga boy kömir oliş uçun eng maqbul oksidlovçi vosita va oksidlaniş termodinamik şaroitlari aniq belgilandi.
Oksidlangan kömirga işqorlar ta’sir ettiriş orqali ösimliklar unuvçanligini oşiruvçi stimulyator moddalarni ekstraksiya qiliş usuli işlab çiqildi.
Angren kömiri va Markaziy Qizilqum fosforitlarini birgalikda faollaştiriş hamda kislotali işlov beriş orqali donadorlaş (granulatsiyalaş) uçun presslaş usuli yaratildi.
Oksidlangan kömirni ammofos, suprefos, fosfogips va bentonit bilan biriktirib, yangi avlod kompleks öğitlarini oliş texnologiyasi muvaffaqiyatli joriy etildi.
🎖️
Davlat röyxatidan ötgan rasmiy ixtiro: FAP 2429
№ FAP 2429
🌱 Amaliy ahamiyati: Mazkur ixtiro mahalliy qönğir kömir, Markaziy Qizilqum fosforitlari va fosfogips kabi sanoat xomaşyolarini çuqur qayta işlab, qişloq xöjaligida yerlarning şörlanişiga qarşi samarali kuraşiş hamda ekinlar hosildorligini keskin oşiruvçi yangi avlod organik-mineral öğitlar bazasini amaliyotga keng joriy etiş imkonini berdi.